است كه تمامى اشياء از جمله افعال اختيارى آفريده خداوند است . پس عموم آيات بوسيله آيات فراوانى كه متضمن نسبت دادن افعال اختيارى به بندگان است و به صد آيه مى رسد ، تخصيص مى خورد . مانند سخن خداوند : ( هر نفس در گرو چيزى است كه خود كسب كرده است ) . « 1 » و سخن خداوند : ( پس بدى و پرهيزگارى نفس را به او الهام كرد . هر كس نفس خود را پاك ساخت رستگار مىشود و هر كس آن را پليد گرداند زيانكار است . ) « 2 » و آيات ديگر . بلكه اگر در قرآن كريم تدبر كنيم مى يابيم كه خداوند در نزديك به 300 آيه ، عمل و فعل را به انسان نسبت داده است بنابراين در تخصيص آيه شريفه مذكور بوسيله اين آيات شكى نيست . استدلال به جبر به سبب منتهى شدن افعال به اراده خداوند دوم : افعال انسان يا متعلق به مشيت خداوند و اراده ازلى اوست و يا چنين نيست . در حالت اول : وجود افعال واجب است و الا تخلف مقصود از اراده حضرت حق لازم مى آيد . در حالت دوم : وجود افعال ممتنع است چون با توجه به اينكه افعال بندگان از ممكنات است و هر ممكنى حتماً مى بايست با اراده او ايجاد شود و الا تصرف و تغيير در سلطه مولا [ حضرت حق ] لازم مى آيد ، پس اگر اراده خداوند متعلق به اين افعال نباشد ، وجودش ممتنع است . پس تمامى افعال انسان با اراده حضرت حق ايجاد

--> ( 1 ) - آيه 38 سوره مدثر ( 2 ) - آيه 8 - 10 سوره شمس